Kısa cevap: yeni binada asansörü nasıl seçersiniz?
Önce yönetmeliğe bakın: kat adedi 4 ve daha fazla olan binada asansör zorunludur, 3 katlı binada yeri bırakılır. Sonra durak sayısını, kullanıcı sayısına göre kapasiteyi ve hızı belirleyin. Son olarak tahrik türüne karar verin: halatlı makine daireli, makine dairesiz ya da hidrolik. Bu kararları proje aşamasında verin.
Son güncelleme: 2 Ekim 2026. Teknik gözden geçirme: Mühendis Adı Soyadı
Yeni bina asansör seçimi nedir?
Yeni bina asansör seçimi, projesi hazırlanan bir binada asansörün sayısını, kapasitesini, hızını ve tahrik türünü belirleme işidir. Seçim, kuyunun ölçüsünü ve teklifin kapsamını doğrudan etkiler. Bu yüzden seçimi inşaat başlamadan yapın. Ayrıca kararı yazılı kayda geçirin.
Yeni asansörlerin yapım ve montajında TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 standartları esas alınır. Bu standartlara uygunluk, Asansör Yönetmeliği'nin (2014/33/AB) temel gereklerine uygunluk karinesi sağlar. Standartlar tasarımın teknik çerçevesini çizer. Hangi asansörün binanıza uygun olduğuna ise bina tipi, kat sayısı ve kullanıcı profili karar verir.
Binanızda asansör zorunlu mu?
Zorunluluk, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 34'te düzenlenir. Bodrum dahil kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılır; 4 ve daha fazla katlı binalarda asansör tesisi zorunludur. Tek bağımsız bölümlü konutlar bu hükmün dışındadır. Bağımsız bölüm, ortak alan ya da eklenti içermeyen teknik hacimli bodrumu kat olarak saymayın.
| Bina durumu | Yönetmelikteki hüküm | Seçimde ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Bodrum dahil 3 katlı bina | Asansör yeri bırakılır (md. 34/1). | Kuyu yerini projede bugünden ayırın. |
| 4 ve daha fazla katlı bina | Asansör tesisi zorunludur (md. 34/1). | Durak, kapasite ve hızı proje aşamasında seçin. |
| Tek bağımsız bölümlü konut | md. 34/1'in zorunluluğunun dışındadır. | Asansör isteğe bağlıdır; villa asansörü sayfasına bakın. |
| Umumi bina (tek katlı hariç) | Kullanılabilir alan 800 m²'yi geçerse ya da kat adedi birden fazlaysa en az bir asansör gerekir (md. 34/4). | Kullanıcı yoğunluğuna göre kapasiteyi ve asansör sayısını belirleyin. |
| Birden çok asansörlü bina | Asansör sayısının yarısı (aşağı yuvarlanır) tek asansörlü binadaki ölçülerde yapılır (md. 34/2). | Hangi asansörlerin bu ölçüde olacağını mimarınızla belirleyin. |
Zorunluluk olmasa bile asansör planlamak çoğu projede akıllıca bir karardır. Çünkü kuyu yerini sonradan açmak zordur. Tescil süreci de bu planın parçasıdır; bu konuyu asansör tescil belgesi rehberinde bulabilirsiniz.
Asansör seçiminde hangi kriterlere bakılır?
Beş kriter seçimi şekillendirir. Her birinin neden önemli olduğunu aşağıda görebilirsiniz.
- Trafik hesabı. Belirli bir sürede kaç kişinin hangi katlara gitmesi beklendiğini gösteren çalışmadır. Asansör sayısı, kapasitesi ve hızı genellikle bu hesaba göre seçilir.
- Kapasite (beyan yükü). Asansörün taşıması için belirlenen yüktür. Kişi ya da kilogram olarak yazılır ve faturada yer alır (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği md. 7/3).
- Hız. Saniyede metre (m/s) ile ölçülür. Yüksek binada bekleme süresini kısaltır.
- Durak sayısı. Kuyu boyunu ve kapı sayısını belirler.
- Kapı ve kabin ölçüsü. Kullanım rahatlığını ve eşya taşımayı etkiler. Asgari ölçüleri imar yönetmeliği verir.
Bu kriterleri bir tabloya dökmek, mimar ve montaj firmasıyla yapacağınız toplantıyı kolaylaştırır. Örneğin her blok için durak, kapasite, hız ve tahrik türünü yan yana yazın. Sonra eksik bilgileri firmadan isteyin. Böylece yeni bina asansör seçimi tahmine değil, veriye dayanır.
Hangi parametrenin fiyatı nasıl değiştirdiğini asansör fiyatları rehberinde etkenler tablosuyla bulabilirsiniz.
Asansör kapasitesi nasıl belirlenir?
Asansör kapasitesi, yani beyan yükü, kullanıcı sayısına ve bina kullanımına göre belirlenir. Beyan yükü, asansörün taşıması için belirlenen yüktür ve kilogram ya da kişi olarak yazılır. Kişi kapasitesi arttıkça kabin büyür, kabin büyüdükçe kuyu da genişler. Bu nedenle kapasiteyi kuyu ölçüsüyle birlikte düşünmelisiniz.
Trafik hesabı bu karara yol gösterir. Hesapta bağımsız bölüm sayısına, kat sayısına ve kullanım yoğunluğuna bakarsınız. Konut projesinde kullanıcı sayısını genellikle daire sayısından tahmin edersiniz. İş yeri ve umumi binada ise yoğun saatler belirleyicidir. Engelli erişimi de kapasite kadar önemlidir: kapı genişliği ve sahanlık ölçüsü kullanım rahatlığını doğrudan etkiler. Yönetmelik bu konuda asgari ölçüleri verir (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 34/2).
Asansör hızı seçimi nasıl yapılır?
Asansör hızı seçimi, bina yüksekliğine ve kullanıcı yoğunluğuna bağlıdır. Hız, saniyede metre (m/s) ile yazılır. Düşük katlı binada yüksek hıza çoğu zaman gerek kalmaz. Yüksek binada ise bekleme süresini kısaltmak için daha yüksek hız düşünülür. Hız arttıkça makine ve kumanda donanımı da güçlenir; bu da teklifi değiştirir.
Bu yüzden hızı yalnızca kat sayısına bakarak seçmeyin. Önce trafik hesabını yapın, sonra hızı kapasiteyle birlikte belirleyin. Seçtiğiniz hızın faturada yazılı olması gerektiği için teklifte de açıkça yazmasını isteyin (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği md. 7/3).
Makine daireli mi dairesiz mi, yoksa hidrolik mi?
Tahrik türü seçimi, binanın yüksekliğine ve makine için ayrılabilecek alana bağlıdır. Aşağıdaki tablo üç yaygın çözümü karşılaştırır. Ancak genel bir üstünlük sırası yoktur; her projenin koşulu farklıdır.
| Çözüm | Genellikle nerede düşünülür? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Halatlı, makine daireli | Makine dairesine yer ayrılabilen çok katlı projelerde | Makine dairesi için alan ve inşaat işi gerekir. |
| Halatlı, makine dairesiz | Makine dairesi için yer ayırmak istemeyen projelerde | Tahrik makinesi kuyunun içindedir; bakım erişimi projede çözülmelidir. |
| Hidrolik | Genellikle az katlı binalarda | Yağ sistemi ve makine bölümü için yer gerekir. |
Makine dairesiz asansörde tahrik makinesi kuyunun içindedir. Ayrıntıları makine dairesiz asansör sayfasında bulabilirsiniz. Hidrolik asansör pistonla çalışır; hidrolik asansör sayfası bu tipin tipik eksiklerini ve kapsamını anlatır. Seçeneklerin teklifte nasıl göründüğünü kontrol etmek için müteahhitler için asansör satın alma rehberini kullanın.
Kabin ve kapı ölçüleri en az ne olmalı?
Tek asansörlü binada kabinin dar kenarı en az 1,20 m, kabin alanı en az 1,80 m² olmalıdır. Kapının net geçişi en az 0,90 m'dir. Sahanlık ise sürgülü kapıda en az 1,20 m, dışa açılan kapıda en az 1,50 m olmalıdır (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 34/2).
Bu ölçüler asgaridir. Kuyunun iç ölçüsünü ve kabin ölçüsünü asansör kuyu ölçüleri rehberinde ayrıca ele aldık. Ölçüleri projede mimarınızla birlikte kesinleştirin; montaj firması da kendi sistemine göre yazılı teyit versin. Ayrıca kabin ölçüsünü büyütmek, kuyu ölçüsünü ve dolayısıyla inşaat işini de büyütür; bu yüzden kararı proje aşamasında verin.
Yeni bina asansör seçiminde sık yapılan yanlışlar
- Kuyuyu önce yapıp asansörü sonra seçmek. Seçilen asansöre göre kuyu ölçüsü değişir; sıra tersine çevrilirse ek inşaat işi çıkar.
- Yalnız kat sayısına bakmak. Kullanıcı sayısı ve bina kullanımı da kapasiteyi belirler.
- Tek teklife dayanmak. Farklı tahrik türleri için aynı kapsamda teklif alın ve kıyaslayın.
- Yönetmelik ölçülerini tahmin etmek. Kabin ve kapı asgarileri imar yönetmeliğinde yazar; ezbere ölçü kullanmayın.
Süreç boyunca talebinizi alıyor, ihtiyacı sizinle netleştiriyor ve yazılı teklifi size ulaştırıyoruz. Keşif, montaj ve uygulama TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli yetkili servis/montaj firmasının ekipleriyle yapılır. Süreci baştan sona yeni asansör montajı sayfasında görebilirsiniz.
Kaynaklar
Bu rehberde yeni bina asansör seçimi ile ilgili iddialar aşağıdaki resmî kaynaklara dayanır. Madde numaraları Resmî Gazete'de yayımlanan metne göredir. Güncel metni mevzuat.gov.tr adresinden de kontrol edebilirsiniz.
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği — Resmî Gazete 03.07.2017, sayı 30113; md. 34 (asansör zorunluluğu, kabin ve kapı ölçüleri)
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — Resmî Gazete 06.04.2019, sayı 30737; md. 7/3 (fatura bilgileri)
- Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) — Resmî Gazete 29.06.2016, sayı 29757
Sık sorulan sorular
