Yetkili Asansör Firması Nasıl Seçilir?

Kısa cevap

Bakım ve onarımı yapacak firma, sözleşme imzaladığınız asansör monte eden firma ya da onun yetkili servisi olmalıdır. Bu firmanın TS 12255 standardı kapsamında güncel bir TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi bulunmalıdır (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği md. 8/1, 13/1). Belgenin yanında mesleki sorumluluk sigortasını, teknik sorumlu mühendisi, referansları ve teklifin kalem kalem ayrıntısını kontrol edin; seçimi yalnızca en düşük tutara göre yapmayın.

Aşağıda yetki ve belgelerin ne anlama geldiğini ve nereden teyit edeceğinizi bulacaksınız. Teklifleri karşılaştırmak için bir kontrol listesi, sözleşmede sormanız gereken sorular ve dikkat etmeniz gereken işaretler de var.

“Yetkili firma” ne demek?

Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'ne göre bakımı, bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı asansör monte eden firma ya da onun yetkili servisi yapar (md. 8/1). Sözleşmesi olmayan üçüncü kişilerin asansöre müdahalesine bina sorumlusu izin veremez (md. 10/13). Yani “tanıdık bir usta” ile asansöre müdahale ettirmek yönetmeliğe aykırıdır ve olası bir kazada sorumluluğu da belirsiz hâle getirir.

Bakım ayda en az bir kez yapılır; yağlama, temizlik, kontrol, ayar ve yıpranmaya bağlı parça değişimini kapsar (md. 4/e, 9/2). Motor, kabin, kapı, güvenlik aksamı ya da kumanda sistemi değişikliği ise bakım kapsamı dışındadır ve ayrı bir anlaşma gerektirir (md. 9/3). Revizyon ya da modernizasyon için teklif aldığınız firmanın belgelerini de aynı titizlikle sorgulayın.

Hangi belge aranır? Sık karıştırılan bir nokta

Asansör firmaları için günlük dilde “Bakanlık belgesi” ya da “Bakanlık onaylı firma” gibi ifadeler sık kullanılır. Oysa bakım ve onarım yapan firmada yönetmeliğin açıkça aradığı belge, TS 12255 standardı kapsamındaki TSE Hizmet Yeterlilik Belgesidir (md. 13/1). Bunun yanında yönetmelik firmadan asgari bir kadro ve mesleki sorumluluk sigortası ister (md. 13/2, 13/4, 13/12).

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yetkilendirmesi ise periyodik kontrolü yapan A tipi muayene kuruluşları içindir. Bakanlık bu kuruluşların yetkilendirme bilgisini resmî internet sitesinde duyurur (Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği md. 4/c, 5/5). Muayene kuruluşu asansörü kontrol eder ve etiketi iliştirir; bakım ya da revizyon yapmaz. Bir firma kendini “Bakanlık onaylı” diye tanıtıyorsa hangi belgeden söz ettiğini sorun ve belgenin kopyasını isteyin.

1. TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi

Yetkili servisler, TS 12255 “Yetkili Servisler — Asansör Bakım Servisleri İçin Kurallar” standardı kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi almak zorundadır (md. 13/1). Bu belge, firmanın bakım hizmeti için aranan organizasyon, kadro ve donanım şartlarını sağladığını gösterir.

• Belgenin bir kopyasını isteyin ve geçerlilik tarihine bakın.
• Belgedeki unvan ve adresin, teklifi veren firmayla aynı olduğunu kontrol edin.
• Firma merkez servisi dışında bir bölge servisiyle çalışıyorsa bölge servisinin belgesini de isteyin.
• Belgenin güncelliğini TSE üzerinden teyit edin; doğrulama adımları için TSE'nin resmî kanallarına başvurun.

2. Kadro: teknik sorumlu ve personel

Yönetmelik, yetkili serviste tam zamanlı asgari bir kadro arar: mühendislik ya da teknoloji fakültesi mezunu en az bir servis teknik sorumlusu, en az iki teknik bakım ve onarım personeli ve en az bir idari personel (md. 13/2, 13/4). Görüşmede teknik sorumlunun adını ve binanıza bakacak personelin kim olacağını sormak, firmanın bu yapıya gerçekten sahip olup olmadığını anlamanın basit bir yoludur.

3. Mesleki sorumluluk sigortası

Yetkili servis, en az 500.000 Türk lirası tutarında mesleki sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır (md. 13/12). Poliçenin bir kopyasını isteyin; sona erme tarihine ve sigortalı unvanın firmayla aynı olup olmadığına bakın.

Bakım ve onarım işlerinden kaynaklanan nedenlerle bir yaralanma ya da ölüm olursa, ihmallere dair sorumluluk kural olarak bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı firmadadır (md. 10/10). Bina sorumlusu ise tehlikeli bir durumu firmaya bildirmek ve müdahale edilene kadar güvenlik tedbiri almakla yükümlüdür (md. 14/3). Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen bina sorumlusunun kendi ihmali ayrıca gündeme gelebilir. Somut bir olayda sorumluluğun paylaşımı hukuki değerlendirme gerektirir.

4. e-Devlet ve resmî kanallardan neler kontrol edilebilir?

e-Devlet Kapısı'nda TSE tarafından sağlanan “Asansör Bina Kayıt Başvurusu ve Sorgulama” hizmeti bulunur. Bu hizmetle asansörünüzün bina kaydına ilişkin bilgilere ulaşabilirsiniz. Sorgu ekranlarında gösterilen bilgiler zamanla değişebilir. Firmanın kendi belgesini doğrudan TSE üzerinden teyit etmek en güvenli yoldur.

Kontrolü yapan muayene kuruluşunun yetkisini öğrenmek isterseniz Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın duyurularına bakın. Bu bilgi bakım firmasını değil, kontrolü yapan kuruluşu ilgilendirir.

5. Referans ve saha deneyimi

Firmadan, sizinkine benzer bina ve asansörlerde yaptığı işlerden birkaç referans isteyin. Mümkünse o binaların yöneticileriyle kısa bir telefon görüşmesi yapın. Sorulacak sorular basit olabilir: iş zamanında bitti mi, takip kontrolü sorunsuz geçti mi, arıza çağrılarına ne kadar sürede dönülüyor?

Ankara'da hizmet veren firmanın binanıza makul mesafede bir servis noktası olması önemlidir. Arıza hâlinde hızlı ulaşabilecek bir personel düzeni de, özellikle yüksek binalarda önemlidir. Bu bilgileri sözleşmeye yazdırmak, sözlü vaatlerden daha değerlidir.

Teklif karşılaştırma kontrol listesi

Teklifleri yan yana koyarken aşağıdaki listeyi kullanın. Bir teklifte bir satırın karşılığı yoksa, firmadan yazılı olarak tamamlamasını isteyin.

Kalem tutarlarını tahmini aralıklarla karşılaştırmak için maliyet rehberine ve fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Sözleşmede sorulacaklar

• Kapsam eki: Yapılacak işler ve kullanılacak parçalar sözleşmenin ekinde, teklifle aynı ayrıntıda yer alıyor mu?
• Takvim: İşin başlangıç ve bitiş tarihi, parça tedarik süresi ve gecikme hâlinde uygulanacak koşullar yazılı mı?
• Takip kontrolü: Takip kontrolünde yapılan işle ilgili bir eksik çıkarsa firmanın bunu ne kadar sürede ve kimin masrafıyla gidereceği belli mi?
• Garanti: Değiştirilen parçaların garanti süresi ve kapsamı açık mı?
• Bakım sözleşmesinin süresi ve feshi: Yönetmelik, bina sorumlusu ile bakım firması arasındaki sözleşme için sabit bir süre öngörmez; süre, yenileme ve fesih koşulları sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
• Servis değişikliği: Firma değiştirirseniz sözleşme imzaladığınız yeni firma, asansörün durum tespit raporunu hazırlayıp size iletir (md. 10/1).
• Kırmızı etiket dönemi: Kırmızı etiketli asansöre güvenli hâle getirilene kadar bakım hizmeti verilemez ve bu süre için aylık bakım ücreti talep edilemez (md. 10/11); sözleşmedeki ödeme maddesi buna uygun mu?

Yeni monte edilmiş ve garanti süresi içindeki bir asansörde başka bir firmayla bakım sözleşmesi imzalarsanız, asansörü piyasaya arz eden firmanın garanti yükümlülüğü sona erer (md. 11/7). Garanti içindeki asansörlerde firma değiştirmeden önce bunu hesaba katın.

Kırmızı bayraklar

• TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini ya da sigorta poliçesini göstermekten kaçınmak
• Belgesini sorduğunuzda yalnızca “Bakanlık onaylıyız” demekle yetinmek
• Kalem ayrıntısı olmayan, tek satırlık götürü teklif
• Rapordaki eksikleri “önemsiz” diye geçiştirip bir kısmını teklif dışında bırakmak
• Etiketin yeşile döneceğine dair söz vermek: sonucu firma değil, muayene kuruluşu belirler
• İşin büyük bölümünü karşılayan yüksek bir avans istemek
• Yazılı sözleşme ya da fatura düzenlemekten kaçınmak
• Kırmızı etiketli asansörün “bir süre daha kullanılabileceğini” söylemek

Talebiniz nasıl ilerler?

Revizyon, modernizasyon ve bakım işlerini TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli yetkili servis yapar. Biz başvurunuzu ve periyodik kontrol raporunuzu değerlendirir, yazılı teklifi size ulaştırırız. Teklifi başka tekliflerle karşılaştırmanıza da yardımcı oluruz. Uygulayan yetkili servisin unvanı yazılı teklifte yer alır.

Çalışma sürecimizi nasıl çalışır sayfasında anlattık. Bakım sözleşmesi arıyorsanız bakım sözleşmesi sayfasına, kat malikleri kurulu sürecini planlıyorsanız karar rehberine göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — Resmî Gazete 06.04.2019, sayı 30737
• Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği — Resmî Gazete 04.05.2018, sayı 30411 (tam metin)
• TSE Asansör Bina Kayıt Başvurusu ve Sorgulama — e-Devlet Kapısı
• Türk Standardları Enstitüsü (TSE) — Hizmet Yeterlilik Belgesi, TS 12255
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı — yetkilendirilmiş muayene kuruluşu duyuruları