Kırmızı Etiket Ne Yapmalı? Adım Adım Yol Haritası

Kısa cevap: kırmızı etiket ne yapmalı?

Asansörünüz kırmızı etiket aldıysa ilk iş asansörü kullanıma kapatmaktır: güvensiz olarak sınıflandırılan asansörün kullanımına bina sorumlusu izin veremez ve asansör en fazla 60 gün içinde güvenli hâle getirilmelidir (Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği md. 11/6). Süre sonunda muayene kuruluşu takip kontrolü yapar; eksikler giderilmemişse belediye asansörün elektriğini keserek mühürler.

60 gün; keşif, teklif, karar, parça tedariki ve uygulama için uzun bir süre değildir. Aşağıdaki yol haritası bu süreyi altı adıma böler ve her adımda yönetimin neye dikkat etmesi gerektiğini anlatır. Plan önerilen bir iş takvimidir; yönetmelik yalnızca son tarihi belirler.

Kırmızı etiket ne anlama gelir?

Periyodik kontrolde asansörler dört sonuç sınıfına ayrılır (md. 11'e göre). Kırmızı etiket bunların en ağırı olan güvensiz sınıfını gösterir. Genellikle kapı kilitleri, paraşüt fren ve hız regülatörü gibi yolcu güvenliğini doğrudan etkileyen donanımdaki eksikler bu sonuca yol açabilir; asansörünüz için kesin bulguları ise periyodik kontrol raporu gösterir.

Diğer renklerin anlamını asansör etiket renkleri rehberinde, sık görülen eksiklerin genellikle hangi renge yol açtığını ise uygunsuzluk tablosunda bulabilirsiniz.

60 günlük yol haritası

Süre, periyodik kontrol raporunun bina sorumlusuna iletildiği tarihten itibaren takvim günü olarak işler (md. 24/1). Rapor tarihini bilmiyorsanız etiketin takıldığı günü “0. gün” kabul edin.

1. 0-2. gün: Asansörü kullanıma kapatın. Kabine ve kat kapılarına kullanım dışı uyarısı asın; kontrol raporunu yöneticide toplayın.
2. 1-10. gün: Keşif ve teklif alın. Raporu yetkili firmalarla paylaşın, keşif sonrası kalem kalem teklif isteyin.
3. 7-18. gün: Kararı alın. Yönetim veya kat malikleri kurulu teklifi onaylasın, masraf paylaşımını belirlesin.
4. 15-45. gün: Uygulama. Firma eksiklikleri gidersin; parça tedarik süresini sözleşmeye yazdırın.
5. 45-55. gün: Tamamlama ve belgeler. Firmadan yapılan işlerin listesini ve belgelerini alın, takip kontrolüne hazırlanın.
6. 60. gün: Takip kontrolü. Muayene kuruluşu asansörü yeniden kontrol eder. İlk takip kontrolü için ayrıca ücret istenmez.

Adımlar kısmen üst üste biner: örneğin teklifler gelmeye devam ederken karar toplantısının tarihini belirlemek zaman kazandırır. Her adımın ayrıntısı aşağıda.

1. Adım (0-2. gün): Asansörü kapatın, raporu toplayın

Kabine ve her kat kapısına asansörün kullanım dışı olduğunu bildiren, tarihli bir uyarı asın. Kat kapılarının güvenceye alınması için bakım firmanızdan destek isteyin. Periyodik kontrol raporunun aslını ya da tam kopyasını yöneticide toplayın; etiketin fotoğrafını çekip tarihini not edin.

Tehlikeli durumu bakım firmasına bildirmek ve müdahale edilene kadar güvenlik tedbiri almak bina sorumlusunun yükümlülüğüdür (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği md. 14/3). Ayrıca kırmızı etiketli asansöre, güvenli hâle getirilene kadar bakım hizmeti verilemez ve bakım firması bu süre için aylık bakım ücreti talep edemez (md. 10/11).

Yaşlı, engelli ya da hasta sakinler için geçici bir yardım düzeni planlayın; merdiven kullanamayan komşuların alışveriş ve sağlık randevusu gibi ihtiyaçlarını yönetim olarak önceden konuşun.

2. Adım (1-10. gün): Keşif ve teklif alın

Raporu en az iki üç yetkili firmayla paylaşın ve aynı eksiklik listesine göre keşif isteyin. Teklifin kalem kalem olmasını, her kalemin raporun hangi maddesini karşıladığının yazılmasını ve parça tedarik süresinin belirtilmesini isteyin. Tek satırlık götürü teklifler karşılaştırmayı zorlaştırır.

Firmanın TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi ve mesleki sorumluluk sigortası gibi belgelerini bu aşamada isteyin. Kontrol listesi için yetkili firma seçimi rehberine, tahmini tutarlar için revizyon maliyeti rehberine bakabilirsiniz.

3. Adım (7-18. gün): Kararı alın

Teklifleri yönetim kurulu ya da kat malikleri kurulu gündemine taşıyın. Kararda seçilen firma, kapsam, bütçe, ödeme takvimi ve masraf paylaşım yöntemi açıkça yazılmalıdır. Yönetim planında aksine bir hüküm yoksa ortak yer giderleri kat maliklerine arsa payı oranında paylaştırılır (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu md. 20).

Kararın hangi çoğunlukla alınacağı işin niteliğine göre değişebilir; tereddüt varsa hukuki destek alın. Toplantı hazırlığı için kat malikleri kararı rehberini kullanabilirsiniz. Unutmayın: karar gecikse bile 60 günlük süre işlemeye devam eder.

4. Adım (15-45. gün): Uygulama

Sözleşmede işin başlangıç ve bitiş tarihini, parça tedarik süresini ve gecikme hâlinde ne olacağını yazdırın. Uygulamayı yetkili firma yapar; yönetimin görevi takvimi izlemek ve sakinleri bilgilendirmektir. Uygulama süresince haftalık kısa bir durum bilgisi istemek, sürpriz gecikmeleri erken fark etmenizi sağlar.

Parça gecikmesi en sık görülen risktir. Uzun tedarikli bir parça varsa firmayla alternatif marka ya da model seçeneğini baştan konuşun.

5. Adım (45-55. gün): Tamamlama ve belgeler

İş bittiğinde firmadan yapılan işlerin listesini, değiştirilen parçaların belgelerini ve rapordaki her eksikliğin nasıl giderildiğini gösteren bir özet isteyin. Bu dosya takip kontrolünde muayene görevlisinin işini kolaylaştırır; ileride bakım firması değişirse de işinize yarar.

Takip kontrolünden birkaç gün önce asansörü firmayla birlikte deneyin; makine dairesi ve kuyu dibine erişimin açık olduğundan emin olun.

6. Adım (60. gün): Takip kontrolü

Takip kontrolü, periyodik kontrol raporunun iletildiği tarihten 60 gün sonra A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılır (md. 24/1). İlk takip kontrolü için bina sorumlusundan ayrıca ücret istenemez; ikinci ve sonraki takip kontrollerinin ücretlendirilmesi ilgili idare ile muayene kuruluşu arasındaki protokole bağlıdır ve periyodik kontrol ücretini geçemez (md. 9/7, 24/5).

Asansörün güvenli hâle getirildiği belirlenirse mühürleme yoluna gidilmez. Kontrol sonucunu ve varsa yeni raporu, yaptırılan işlerin belgeleriyle aynı dosyada saklayın.

Kullanım yasağı ve bina sorumlusunun sorumluluğu

Yönetmelik kırmızı etiketli asansör için açık konuşur: kullanımına bina sorumlusunca izin verilmez (md. 11/6). Güvensiz asansör süresi içinde güvenli hâle getirilmeden kullandırılırsa, bundan doğacak can ve mal kaybından bina sorumlusu sorumludur (md. 11/7).

Bina sorumlusu yalnızca yönetici değildir; kat maliklerinin seçtiği ya da yetki verdiği kişi, kat malikleri, kamu ve ticari binalarda ise sorumlu yetkili bu tanıma girer (md. 4/e). Yönetmeliğe aykırı davranan bina sorumlusuna 1705 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre idari para cezası uygulanabilir (md. 37/1).

Pratikte bu, asansörü “kısa bir süre için” ya da “yalnızca eşya taşımak için” açmanın da risk taşıdığı anlamına gelir. Uyarıyı kaldırmamaları ve asansörü çalıştırmamaları konusunda sakinlere yazılı bir duyuru yapmak, sorumluluğun netleşmesine yardım eder.

Takip kontrolünde eksik kalırsa: mühürleme

Takip kontrolünde asansörün güvenli hâle getirilmediği belirlenirse ilgili idare, yani belediye ya da il özel idaresi, asansörü ana besleme sisteminden elektriğini keserek mühürler ve hizmetten men eder (md. 11/6). Bu işlem için üç nüsha tutanak düzenlenir; birer nüshası muayene kuruluşuna ve bina sorumlusuna verilir (md. 26/3).

Mühür bozma ve 45 iş günlük düzeltme süreci

Mühürlenen asansör kalıcı olarak kapalı kalmak zorunda değildir, ancak süreç ek başvuru ve kesin bir süre gerektirir (md. 11/9):

• Bina sorumlusu düzeltme işlemine başlamak için ilgili idareye ve A tipi muayene kuruluşuna başvurur.
• İdare, düzeltme süresince asansörün kullandırılmayacağına dair bina sorumlusundan yazılı taahhüt alır.
• Bir defaya mahsus mühür bozma tutanağı düzenlenir.
• Tutanakta öngörülen düzeltme süresi en fazla 45 iş günüdür.
• Bu sürede yükümlülüğünü yerine getirmeyen taraf sorumlu tutulur ve Bakanlıkça idari para cezası uygulanır.

Mühür bozma tutanağı bir defaya mahsus düzenlendiği için bu aşamaya gelmeden, 60 günlük süre içinde işi bitirmek her açıdan daha az masraflı ve daha az yorucudur.

Sık yapılan hatalar

• Asansörü “dikkatli kullanın” notuyla açık tutmak. Kullanım yasağı kesindir ve sorumluluk bina sorumlusundadır.
• İlk iki haftayı beklemekle geçirmek. Keşif ve teklif gecikirse karar ve uygulama son haftalara sıkışır.
• Süreyi iş günü sanmak. 60 gün takvim günüdür; iş günüyle sayılan yalnız mühür bozma sonrasındaki 45 günlük düzeltme süresidir.
• Tek kalemlik götürü teklifi kabul etmek. Rapordaki bir madde teklifte unutulursa takip kontrolünde eksik çıkar.
• Parça tedarik süresini sormamak. Uygulama süresinin en belirsiz kısmı genellikle parçadır.
• Belgeleri almamak. Yapılan işlerin listesi olmadan takip kontrolüne hazırlanmak zorlaşır.

Süreç nasıl ilerler?

Kırmızı etiket eksikliklerini TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli yetkili servis giderir. Raporunuzu değerlendirir, binanıza ve eksiklerinize uygun kapsamı belirler, takvimi birlikte izleriz. Kapsam ve süreç için kırmızı etiket giderme sayfasına, tahmini aralıklar için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği — Resmî Gazete 04.05.2018, sayı 30411 (tam metin)
• Yönetmeliğin resmî künyesi — mevzuat.gov.tr (değişiklik: RG 13.09.2022/31952)
• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği — Resmî Gazete 06.04.2019, sayı 30737
• 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu — mevzuat.gov.tr